Σε μια περίοδο όπου πυκνώνουν τα σύννεφα για το παγκόσμιο χρηματοοικονομικό σύστημα, το βραβείο Νόμπελ πάει σε τρεις οικονομολόγους που κατεξοχήν ασχολήθηκαν με τις τραπεζικές κρίσεις

Για τους οικονομολόγους της γενιάς του Μπεν Μπερνάνκι, η ερμηνεία της Μεγάλης Ύφεσης ήταν, όπως ο ίδιος έχει γράψει, το «ιερό Δισκοπότηρο» της μακροοικονομικής, δηλαδή το φαινόμενο όπου όλα πήγαν στραβά και άρα χρειάζεται να ερμηνεύσουμε το γιατί.

Αυτό δεν είναι παράλογο, εάν σκεφτούμε τη διάχυτη πεποίθηση ότι στη δεκαετία του 1930 οι Κεντρικές Τράπεζες άργησαν να πάρουν μέτρα, συχνά στη βάση μιας προηγούμενης οικονομικής ορθοδοξίας που κατέρρεε μαζί με την οικονομία, οι εμπορικές τράπεζες αποδείχτηκε ότι όχι μόνο δεν είχαν μηχανισμούς άμυνας απέναντι σε μια βαθιά κρίση, αλλά και μπορούσαν να την κάνουν ακόμη χειρότερη, την ώρα που οι κυβερνήσεις δεν είχαν τους μηχανισμούς διόρθωσης και παρέμβασης που θα τις έκαναν να περιορίσουν τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης.

Από μια παράξενη ίσως τροπή της ιστορίας, ο Μπερνάνκι δεν θα ασχοληθεί μόνο ερευνητικά με τη Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του 1930, αλλά και θα βρεθεί ο ίδιος αντιμέτωπος με μια μεγάλη οικονομική κρίση, αυτή του 2008 και μάλιστα από την πιο υπεύθυνη θέση αυτή του επικεφαλής της FED από το 2006 έως το 2014.

Το αποτέλεσμα ήταν ο Μπερνάνκι σχεδόν ταυτόχρονα να κατηγορηθεί ότι δεν προέβλεψε την κρίση του 2008 και άρα δεν μπόρεσε να πάρει μέτρα έγκαιρα, αλλά και να υμνηθεί για τα μέτρα που πήρε μετά και κυρίως την επιλογή να κάνει πράξη ένα τεράστιο πρόγραμμα «ποσοτικής χαλάρωσης», μέσα από τη μαζική αγορά τίτλων στη δευτερογενή αγορά, που εξασφάλισε τελικά ότι οι επιπτώσεις από την κρίση ήταν πολύ μικρότερες.

Ο Ντάγκλας Ντάιμοντ

Ένα μοντέλο για τις τραπεζικές κρίσεις

Από την άλλη πλευρά, οι Ντάγκλας Ντάιμοντ και Φίλιπ Ντίμπβιγκ, που μοιράζονται το φετινό βραβείο Νόμπελ για την οικονομία με τον Μπερνάνκι, κυρίως έγιναν γνωστοί για το πώς διαμόρφωσαν ένα μοντέλο για τις τραπεζικές κρίσεις (τα bank runs όταν σε περιόδους κρίσης και αναζήτησης ρευστότητας όλοι τρέχουν να «τραβήξουν» τις καταθέσεις τους), που στο τέλος δικαιολογεί την ασφάλιση των καταθέσεων από τις Τράπεζες και τη λειτουργία του κράτους ως δανειστή τελευταίας…